Балалар елдің болашағы болғандықтан, оларды жақсы көріп, қамқорлық жасап, қорғау қажет. Вьетнамда балаларды зорлық-зомбылық пен қиянаттан қорғау бүкіл саяси жүйе мен қоғамның қатысуын талап ететін шұғыл міндет деп саналады.
Ұлттық балалар ауруханасы жанындағы Балаларды қорғау кеңесінің мүшесі, Даму медицинасы орталығының дәрігері Лай Тхюи Тхань медициналық мекемелер зорлық-зомбылық немесе қиянат белгілерін ерте анықтай алатынын айтты. Балалар мұндай жағдайларды айтуға жиі батылы бармайды. Оларда бас ауруы, іштің қайталанатын ауруы, ұйқының бұзылуы, тәбеттің төмендеуі және өзіне-өзі зиян келтіру байқалуы мүмкін. Мұндай мінез-құлық 10–14 жаста жиі кездеседі. Скрининг пен клиникалық тексеру дене жарақатының артындағы отбасылық немесе мектептегі зорлық-зомбылықты анықтауға көмектеседі.
Қиындықтар
Ngoc Tan and Associates заң фирмасының заңгері Нгуен Нгок Тан балалардың аса осал топ екенін айтты. Олардың дене және психологиялық дамуы толық аяқталмаған, құқықтық және әлеуметтік мәселелерді түсінуі де жеткіліксіз. Бұл балаларға, заңгерлерге, тергеу органдары мен психологтарға қиындық туғызады.
Білімнің жетіспеуі балалардың өзіне жасалған заңсыз әрекетті немесе қиянатты тануына кедергі болады. Олар қалай айту керегін немесе кімге жүгіну қажеттігін білмеуі мүмкін. Қорқыту мен баланы арбау балаларды үнсіз қалдырады. «Маған біреу сене ме, мені тыңдай ма?» деген сұрақ олардың алдында тұрады, деді Тан.
Әдетте ата-ана немесе туыстар балаға негізгі қолдау көрсетеді. Алайда қамқоршы ынтымақтастықтан бас тартса немесе ақпаратты жасырса, бұл заңгерлерге, дәрігерлерге және тергеу органдарына кедергі келтіреді. Отбасылар стигмадан, беделге нұқсан келуден немесе көршілердің өсегінен қорқып, болған жағдайды жасыруы мүмкін. Үндемеу тергеуді тежеп, балаға қосымша зиян келтіреді.
Мамандарда балалармен, әсіресе психологиялық жарақат алғандармен жұмыс істеуге қажетті дағды әрдайым бола бермейді. Тиісті әдіс болмаса, бала ашылмауы мүмкін. «Құқық қорғау қызметкерлері тек тыңдап, баланың психологиялық реакциясын тани алмаса, шындықты анықтау қиын», деді Тан.
Баланың ауыр оқиғаны әртүрлі мекемелерге қайта-қайта айтуы психологиялық зиян келтіреді. Жыныстық қиянат немесе ауыр зорлық істерінде баланың жауап беру санын азайту керек. Біржақты бақылауы бар, балаға қолайлы сұхбат бөлмесі көмектесе алады. Ақпаратты бір рет жазу қайталама жарақат қаупін азайтады.
Мамандар нысандар мен кәсіби дайындықтың жетіспейтінін де айтты. Балаларға қолайлы сұхбат және кеңес беру бөлмелеріне қаржы мен инфрақұрылым қажет. Жергілікті тергеушілер балалар психологиясы бойынша жүйелі дайындықтан жиі өтпейді. Оларға тұрақты оқыту мен балалармен қарым-қатынас дағдылары керек. Ата-аналар мен қамқоршыларға да құқық бұзушылықты жасырудың орнына хабарлауға көмектесетін білім қажет.
Қолдау тетігі
Дәрігер Тхань Ұлттық балалар ауруханасы нысаналы әрі белсенді қолдау тетіктерін әзірлегенін айтты. Дәрігерлер мен медбикелердің барлығы зорлық-зомбылық белгілерін танып, хабарлау үшін оқытылады. Олар көгеру мен жарақатқа, медициналық тарихтағы сәйкессіздікке, қамқоршылардың әңгімелеріндегі айырмашылыққа, баланың тартынуына және байланыстан қашуына назар аударады. Жан-жақты тексеру күдікті қиянатты дәлірек бағалауға көмектеседі.
Ауруханада біржақты бақылауы бар психологиялық кеңес беру бөлмесі құрылған. Мамандардың бірі баламен сөйлеседі, ал басқа қызметкерлер көрші бөлмеден бақылайды. Аурухана дәрігерлер, медбикелер, психологтар мен заңгерлерден тұратын Балаларды қорғау кеңесін де құрды.
Денсаулық сақтау министрлігі жанындағы Ана мен бала істері басқармасының қызметкері Ле Тхи Хыонг балаларға қамқорлық жасау, оларды оқыту және қорғау мәселелеріне Партия, мемлекет пен үкімет көңіл бөліп келе жатқанын айтты. Бұл Саяси бюроның №28 директивасы мен практикалық бағдарламалардан көрінеді.
Премьер-министр жақында екі бағдарламаны бекітті. 2026–2030 жылдарға арналған Балаларды қорғау ұлттық бағдарламасы зорлық-зомбылық пен қиянаттан зардап шеккен балаларға және олардың қауіпсіздігін күшейтуге назар аударады. Балалардың қатысу құқықтарын ілгерілету бағдарламасы олардың тыңдалу және шешім қабылдауға қатысу құқықтарына бағытталған.
Ел бойынша ерекше қиын жағдайдағы балалардың 80 пайыздан астамы көмек пен тиісті қызметтерге қол жеткізіп отыр. Қиянат немесе зорлық-зомбылық көрген балалардың барлығы үш деңгей бойынша қорғау шараларымен қамтылған: алдын алу, араласу және қолдау.
Ана мен бала істері басқармасы Балалар туралы заң мен оны іске асыру жөніндегі №56 қаулыны қоса алғанда, құқықтық құжаттарды жаңа әлеуметтік-экономикалық жағдайларға сай қайта қарайды. Зорлық-зомбылықтан, қиянаттан немесе табиғи апаттардан зардап шеккен балаларға қолдау көрсету рәсімдері жетілдіріледі.
Ведомство балаларды қорғау қызметтерінің техникалық стандарттарын және жеке провайдерлердің қатысуына мүмкіндік беретін құқықтық негізді әзірлеп жатыр. Мемлекет стандарттар мен бақылау тетіктерін белгілеп, балалардың көмекке тез әрі ыңғайлы қол жеткізуі үшін жеке провайдерлердің қызметін пайдалануға көшеді. Басқарма халықаралық ұйымдармен ынтымақтастықты жалғастырып, балаларды қорғау қызметтерін жетілдіреді.
Бұл шаралар ұйымдар мен жеке адамдар балалардың мүддесін ескеріп, жауапкершілікпен әрекет етуі керек деген ұстанымға негізделген. Мақсат балалардың қауіпсіздігін сақтап, оларға тыныш балалық шақ беру болып отыр.
Дереккөздер: Viet Nam News
