Жыл соңындағы мерекелік сұраныс пен негізгі нарықтардағы оң белгілер Вьетнамның теңіз өнімдері экспорттаушыларына 2026 жылдың соңғы айларында жеткізілімді жеделдетуге мүмкіндік беріп отыр. Сала 12 млрд долларлық рекордқа жақындады, бірақ баға бәсекесі, өнімнің шығу тегін бақылау талаптары және ережелерді сақтау шығындары ауыр болып отыр.
Өсу қарқыны сақталды
Ауыл шаруашылығы және қоршаған орта министрлігінің дерегінше, қаңтар-қыркүйекте теңіз өнімдерінің жалпы өндірісі 7,89 млн тоннаға жетті. Бұл жылдық жоспардың 78,1%-ы және бір жыл бұрынғыдан 3,9% көп. Аквакультура көлемі 4,86 млн тоннаны құрады, ал экспорт 15 қазанға қарай 9,7 млрд долларға жетті.
Саладағы негізгі өнімдер асшаян мен пангасиус болып отыр. Вьетнамның теңіз өнімдерін экспорттаушылар мен өндірушілер қауымдастығының (VASEP) мәліметінше, асшаян экспорты 3,75 млрд долларға жетіп, бір жылда 11% өсті. Бұл теңіз өнімдері экспортының жалпы құнының 41%-ы, сондықтан асшаян саланың негізгі көрсеткіштерінің бірі саналады.
VASEP нарық сарапшысы Фунг Тхи Ким Тху Қытай мен Тынық мұхиты арқылы өтетін жан-жақты және прогрессивті әріптестік туралы келісімге (CPTPP) кіретін кейбір нарықтар өсімді қолдағанын айтты. Алайда қыркүйекте АҚШ-қа асшаян экспорты азайып, қарқын баяулады. Жыл соңына дейінгі негізгі тәуекелдер тарифтер, халықаралық бәсеке және шикізат тапшылығы болып отыр.
Қыркүйекте пангасиус экспорты шамамен 214 млн долларға жетіп, 18,6% өсті. Тоғыз айдағы экспорт 1,74 млрд доллар болды, бұл бір жыл бұрынғыдан 10,7% көп. VASEP бас хатшысының орынбасары Ле Ханг ақ балықтың кейбір түрлерінің ұсынысы азайғандықтан, Вьетнам үшін мүмкіндік бар екенін айтты. Жапония әзірге шағын болғанымен, маңызды нарық саналады: пангасиус кәсіби тарату арналарына кіріп жатыр. Баға артықшылығы мен тұрақты жеткізілім өнімнің нарықтағы орнын күшейтіп келеді.
Экспорттың өсуі өндіріс пен аквакультура көлемінің артуымен қатар жүріп, ішкі тұтыну мен өңдеу кәсіпорындарына қажетті шикізатты қамтамасыз етуге көмектесті.
Министрлік тоғыз айдағы өндіріс 7,89 млн тоннаны құрағанын хабарлады: балық 5,41 млн тонна, асшаян шамамен 1,38 млн тонна, басқа теңіз өнімдері 1,1 млн тонна болды. Аквакультура негізгі өсу көзі болып отыр, ал теңіздегі аулау шикізат қорын толықтырады.
Аквакультураның өсуіне ғылым, технология, өнімділік, сапа және тиімділіктің артуы қолдау көрсетті. Меконг атырауында тұздылау суда асшаян өсіретін шаруашылықтар негізінен өнім жинау кезеңінде. Асшаян мен күріш, сондай-ақ асшаян мен орман модельдері тиімділігін сақтап отыр, ал қарқынды, аса қарқынды және жоғары технологиялы аквакультура аумақтары кеңеюде. Пангасиус өндірісі тұрақты, ал тиляпия мен теңіз аквакультурасы жеткізілімді әртараптандырып келеді.
Жыл соңындағы серпін
Министрліктің жоспарлау және қаржы департаменті директорының орынбасары Чан Зя Лонг 2026 жылы аграрлық, орман және балық шаруашылығы өнімдерінің экспортын 74 млрд долларлық межеге жеткізу және одан асыру үшін соңғы айларда теңіз өнімдері экспорты айына шамамен 1 млрд доллар болуы керегін айтты. Негізгі үлес асшаянға тиесілі болады деп күтілуде.
Бұл мақсатқа жету үшін сала шикізат базасын тұрақтандырып, сапа мен өндіріс тиімділігін арттыруы керек. Аквакультурада технологияны кеңірек қолдану, ауруларды бақылау және нарық сұранысына сай өндіріс тәуекелді азайтып, экономикалық тиімділікті арттырады.
Фермерлер, балықшылар, өңдеушілер мен экспорттаушылар арасындағы байланыс күшейсе, сатып алуды жоспарлау нақтырақ болып, жеткізілімдегі ауытқулар азаяды және тапсырыстарды орындау жақсарады. Компанияларға бәсекеге қабілеттілікті сақтау үшін өндіріс, өнім түрлері және нарық таңдауда икемділік, сондай-ақ шығындарды бақылау қажет.
Дереккөздер: VietnamPlus / Vietnam News Agency
