Ханой (ВНА). Ғылым мен технологияны дамыту, инновациялар және ұлттық цифрлық трансформация саласындағы серпілістер туралы Саяси бюроның №57-NQ/TW қарарына сәйкес, Вьетнам 2030 жылға қарай зерттеулер мен әзірлемелерге жұмсалатын шығынды ЖІӨ-нің 2 пайызына жеткізуді көздейді. Қаржының 60 пайыздан астамы мемлекеттік емес көздерден түсуі керек.
Сарапшылар бұл міндетті күрделі деп санайды, өйткені Вьетнамның зерттеулер мен әзірлемелерге жұмсайтын қаржысы бірнеше жыл бойы ЖІӨ-нің 0,6 пайызынан төмен болып, мемлекеттік бюджетке қатты тәуелді болды.
Қарар жеке кәсіпорындарды негізгі технологияларды әзірлеуде жетекші күш болуға шақырады. Алайда жоғары инвестициялық шығындар, коммерцияландыру тәуекелдері мен құқықтық белгісіздік бизнеске, әсіресе шағын және орта кәсіпорындарға, зерттеулер мен әзірлемелерге қаржы салуға кедергі келтіріп отыр.
Вьетнамның Қосалқы өнеркәсіпті қолдау қауымдастығының мәліметінше, өндіріс пен құрастыру жаһандық құн тізбектерінің төменгі деңгейінде қалып отыр. Пайда мөлшері аз, ал өнімді алмастыру қаупі жоғары. Зерттеулер мен әзірлемелер бәсекеге қабілеттілікті арттыру үшін қажет болғанымен, көптеген отандық компания бұл өзгеріске баруға әлі де құлықсыз.
Хошимин қаласының Ғылым және технология департаменті директорының орынбасары Нгуен Хыу Йен кәсіпорындар ғылым мен технологияны дамыту қорларына 8,92 трлн донг (345,1 млн АҚШ доллары) жинағанын, бірақ оның шамамен 33,8 пайызын ғана пайдаланғанын айтты. Міндет бұл қаражатты пайдаланылмай қалдырмай, инновацияға арналған практикалық ресурсқа айналдыру болып отыр.
2026 жылы күшіне енетін жаңа ережелер, соның ішінде Үкіметтің №320/2025/ND-CP қаулысы, кәсіпорындарға табысының 20 пайызына дейін ғылым мен технологияны дамыту қорларына бөлуге және корпоративтік табыс салығын есептеу кезінде зерттеулер мен әзірлемелерге жұмсалған нақты шығынның 200 пайызына дейін шегеруге мүмкіндік береді.
Бұл ынталандыру шараларына қарамастан, кәсіпорындар қатаң бухгалтерлік есеп талаптарына және құжаттар жеткіліксіз болған жағдайда салық органдары шығындарды мойындамауы мүмкін деген қауіпке алаңдайды.
Secoin Group төрағасы Динь Хонг Ки шығындарды түпкілікті рәсімдеудің күрделі тәртібі компанияларды зерттеулер мен әзірлемелерге инвестиция салудан тежейтінін айтты. Компаниялар сәтсіз жобалар елеулі қаржылық шығынға ғана емес, салық шегерімдерінен бас тартуға, қосымша салық төлемдері мен айыппұлдарға да әкелуі мүмкін деп қауіптенеді.
Жеке капиталды жұмылдыру үшін мемлекет қорларды бақылаудан тәуекелдерді бөлісуге көшуі керек. Ашық құқықтық негіз ғылыми зерттеулердің ажырамас бөлігі сәтсіздік екенін мойындауға тиіс. Зерттеу процесі ашық әрі теріс пайдаланудан ада болса, жоба сәтсіз аяқталған жағдайда да негізді шығындарды шегерім ретінде қалдыруға мүмкіндік берілуі керек.
Академиялық зерттеулер мен бизнес арасындағы байланысты күшейту де маңызды. 14 қазанда өткен кездесуде Премьер-министрдің орынбасары Хо Куок Зунг 2030 жылға қарай зерттеу жобаларының кемінде 50 пайызы кәсіпорындармен байланысты болып, нақты өнімдер мен нәтижелер беруі керек екенін атап өтті.
Ашық әрі тұрақты саясат және тәуекелдерді бөлудің тиімді тетіктері жеке кәсіпорындарды негізгі технологияларға инвестиция салуға, өнімділікті арттыруға және арзан өндірістен шығуға ынталандыру үшін қажет. Бұл инновацияны Вьетнамның экономикалық өсімінің нақты қозғаушы күшіне айналдырады.
Дереккөздер: VietnamPlus / Vietnam News Agency
