Малайзияның сыртқы саясат, қауіпсіздік және стратегия мәселелері жөніндегі сарапшысы, Малайя университетінің маманы Коллинз Чонг Ю Киат Вьетнам экономикалық дамуды өңірлік қауіпсіздікпен және стратегиялық міндеттермен байланыстыра отырып, Меконг субаймағындағы ынтымақтастықта маңызды рөл атқаратынын айтты.
Филиппинде өтіп жатқан АСЕАН-ның 49-саммитіне орай Вьетнам ақпарат агенттігіне сұхбат берген Коллинз Чонг Меконгтың төменгі ағысында орналасқан ел ретінде Вьетнам өзеннің жоғарғы бөлігіндегі су ресурстарын басқару, гидроэнергетиканы дамыту, қоршаған ортаның деградациясы, климаттың өзгеруі және тұзды судың басып кіруі сияқты үдерістердің әсеріне тікелей ұшырайтынын атап өтті.
Оның айтуынша, бұл мәселелер Вьетнамның ауыл шаруашылығы өндірісіне, азық түлік қауіпсіздігіне және халықтың тұрмысына, сондай ақ жалпы материктік Оңтүстік Шығыс Азияға әсер етеді. Меконг атырауы АСЕАН-ның азық түлікпен қамтамасыз етілуі, саудасы және жеткізу тізбектері үшін маңызды.
Сарапшының пікірінше, Вьетнамның стратегиялық үлесі Меконгқа қатысты мәселелерді бір ғана субаймақтың даму проблемасы ретінде емес, АСЕАН-ның жалпы экономикалық тұрақтылығы мен қауіпсіздігіне тікелей байланысты мәселе ретінде қарастыруға көмектесуінде.
Меконг өзені комиссиясы, Ланьцанцзян Меконг ынтымақтастығы және Үлкен Меконг субаймағының экономикалық ынтымақтастық бағдарламасы сияқты тетіктер, сондай ақ Жапония және Корея Республикасымен ынтымақтастық арқылы Вьетнам инфрақұрылымдық байланыстарды дамытуға, қоршаған ортаны қорғауға және трансшекаралық мәселелерге үйлестірілген жауап беруге ықпал етті.
Коллинз Чонг Вьетнамның өзеннің жоғарғы бөлігіндегі гидроэлектр бөгеттерінің жұмысын ашық жүргізуге, гидрологиялық деректер алмасуға және бассейндегі елдердің мүдделерін теңестіретін су реттеу ісін үйлестіруге тікелей мүдделі екенін айтты. Оның сөзінше, Лаос, Камбоджа және Тайландты Вьетнамның теңіз порттары мен өндірістік орталықтарымен байланыстыратын көлік желілері субаймақта неғұрлым ықпалдасқан экономикалық және логистикалық желі құруға көмектесуі мүмкін.
Өсу перспективалары туралы айтқан сарапшы Вьетнам өнеркәсіпті, соның ішінде электроника, машина жасау және тоқыма салаларын әртараптандыру, сондай ақ сауда ықпалдастығын тереңдету арқылы жаһандық жеткізу тізбектеріндегі орнын нығайтып жатқанын атап өтті. Сонымен бірге ел өндірістік алаң рөлінен шығып, технологиялық мүмкіндіктерін күшейтуі, ішкі қосылған құнды арттыруы және жеткізу тізбектерінің қауіпсіздігін қамтамасыз етуі керек.
Ол Меконг атырауында сапасы жоғары, шығарындылары төмен күріш өсірілетін бір миллион гектар алқап құру бағдарламасы Вьетнамның ауыл шаруашылығының бәсекеге қабілеттілігін тұрақты дамумен ұштастыруға ұмтылысын көрсететінін айтты.
Вьетнам мен Малайзия қатынастарына қатысты сарапшы екі елдің Кешенді стратегиялық әріптестігі аясында өнеркәсіптік және технологиялық ынтымақтастықты тереңдетуге мүмкіндігі мол екенін айтты. Малайзия электроника, жартылай өткізгіштерді қаптау және сынау, цифрлық қызметтер мен энергетика салаларында мықты болса, Вьетнам білікті техникалық жұмыс күшін, кеңейіп жатқан өндірістік қуаттарды және сауда келісімдерінің ауқымды желісін ұсынады.
Оның пікірінше, тараптар жартылай өткізгіштер, жасанды интеллект, электронды сауда, киберқауіпсіздік, сондай ақ өндіріс, логистика және ауыл шаруашылығында технологияларды қолдану салаларындағы ынтымақтастықты күшейте алады.
Ол Вьетнам, Малайзия және Сингапур арасындағы жаңартылатын энергетика саласындағы ынтымақтастықтың да әлеуеті бар екенін атап өтті. Мұндай өзара іс қимыл АСЕАН энергетикалық желісі бастамасына ықпал етіп, энергетикалық қауіпсіздікті күшейтуге және өнеркәсіптік өндірістегі шығарындыларды азайтуға көмектесуі мүмкін.
Технология, зерттеу, кадр даярлау және бизнес пен университеттер арасындағы ынтымақтастық салаларындағы тығыз байланыстар Вьетнамға, Малайзияға және жалпы АСЕАН-ға жаһандық құн тізбектеріндегі позицияларын жақсартуға және инновациялар мен технологиялық даму орталықтарын біртіндеп қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Дереккөздер: VietnamPlus / Vietnam News Agency


