Вьетнамдағы Жер туралы заңның жаңа редакциясы жобасында елдегі әр жер теліміне бірегей сәйкестендіргіш беру ұсынылған. Дерекқорлар өзара байланыстырылса, бұл жүйе мәмілелер тарихы мен жылжымайтын мүлік бағаларын тексеруді жеңілдетіп, мәміле құнын төмендетіп көрсету жағдайларын шектеуі мүмкін.
Ұсыныс бойынша жерді тіркеу және куәлік беру қағаз немесе электронды түрде жүргізіледі, ал екі форматтың да заңды күші бірдей болады. Азаматтар рәсімдерді орындаған кезде дерекқорда бар ақпаратты қайта ұсынбайды.
Thảo Trần заң компаниясының директоры, заңгер Чан Тхи Тхань Тхаоның айтуынша, жер мен жылжымайтын мүлікке ортақ сәйкестендіргіш қажет. Себебі нарықта мәміленің нақты құнынан төмен соманы көрсету арқылы салық міндеттемесін азайтатын «екі баға» мәмілелері әлі де кездеседі.
Алайда сәйкестендіргіш жер, нотариат, салық және төлем деректері бір жүйеге біріктіріліп, өзара синхрондалғанда ғана тиімді болады.
Тхаоның айтуынша, жер дерекқорында телім туралы мәлімет, пайдаланушысы, құқықтық мәртебесі және өзгерістер тарихы болуы керек. Нотариат дерекқоры мәміле уақытын, қатысушыларын және шарт құнын тіркеуі тиіс. Салық дерекқоры салық есептелетін құн мен қаржылық міндеттемелерді көрсетуі керек. Банк деректеріне қатысты заңға сай қол жеткізу тетігі қажет, сонда құқықтық негіз болған кезде мәміле құнын тексеруге болады.
Дереккөздер байланыстырылса, мемлекеттік органдар мәмілелер тарихын бақылап, әдеттен тыс өзгерістерді, алыпсатарлық белгілерін, тізбекті қайта сатуды немесе бағаны жасанды өсіруді анықтай алады. Бұл әр шартты жеке қараудан тиімдірек.
Сатып алушыларда бағаны тексеруге көбірек негіз пайда болады. Мысалы, жылжымайтын мүлік 7 млрд донгқа ұсынылса, ал дерекқор сол аудандағы ұқсас нысандардың соңғы 6 айда 5,8-6,2 млрд донгқа сатылғанын көрсетсе, сатып алушы ұсынылған бағаны бағалай алады.
Сол сияқты жылжымайтын мүлік бағасы алдыңғы сатылыммен салыстырғанда күрт өссе, сатып алушы оны жоспарлау, инфрақұрылым немесе нысанның жағдайындағы өзгерістермен салыстырып, өсімнің негізі бар-жоғын тексере алады. Банктер мен бағалау ұйымдары кепіл мүлкін бағалау үшін сенімді мәміле деректерін пайдалана алады.
Тхао сәйкестендіргіштің өзі жылжымайтын мүлік бағасын тікелей төмендетпейтінін ескертті. Баға сұраныс пен ұсынысқа, жоспарлауға, инфрақұрылымға және несиеге де байланысты. «Ұзақ мерзімде бұл құрал ақпаратты іздеу мен тексеру мүмкіндігін арттырып, тараптарды бағаны көрсетуге және салық міндеттемесін орындауға мұқият болуға итермелеуі мүмкін. Алыпсатарлықты шектеу үшін салық саясаты, несие беруді басқару, жоспарлау туралы ашық ақпарат және жеткілікті ұсыныс қажет болады», деді заңгер Чан Тхи Тхань Тхао.
GH Land Services компаниясының директоры Фам Ван Нам да цифрлық трансформация мен нарықты басқару тетігін жетілдіру үшін сәйкестендіргіш қажет деп санайды. Алайда оның құндылығы әр нысанға тағы бір нөмір беруде емес, активтің бүкіл өмірлік циклі бойы деректерді байланыстыру, салыстыру және тексеру мүмкіндігінде.
Намның айтуынша, бұл үшін құқықтық базаны жетілдіріп, жер, мәміле, нотариат, салық және ережелерге сай пайдалануға болатын төлем деректерін стандарттап, байланыстыру керек. Сонымен бірге ұсыныс бағасын, құжаттарда көрсетілген құнды және нақты мәміле бағасын ажырату үшін бағаны тексеру мүмкіндігін жақсарту қажет.
Сонда сәйкестендіргіш мемлекеттік органдарға әр мәмілені механикалық түрде бақыламай, әдеттен тыс операцияларды анықтауға көмектеседі. Сатып алушылар, банктер мен бағалау ұйымдары мүлік құнын бағалау үшін көбірек дерек алады, ал күмәнді белгілері бар мәмілелерді тексеру мен қарауға нақты негіз пайда болады.
Нам деректерді жариялау шектеулі болуы керек деп санайды. Азаматтар құқықтық мәртебені тексеруге және бағаны салыстыруға қажетті ақпаратқа қол жеткізуі тиіс, ал меншік иелерінің жеке деректері, мүлкі туралы мәліметтері мен қаржысы қорғалуы керек.
«Жылжымайтын мүлік сәйкестендіргішінің мәні әр нысанға тағы бір нөмір беруде емес. Маңыздысы, сол нөмір ақпаратты тексеруге, мәмілелер тарихын бақылауға және нарыққа қатысушылардың жауапкершілігін арттыруға арналған нүктеге айнала ма, жоқ па», деді Нам.
Дереккөздер: Dân Trí
