Жұмыс өнімділігін арттыра отырып, ақпарат қауіпсіздігі мен заң талаптарын қалай сақтауға болады? Бұл сұрақтар «Жас мемлекеттік қызметшілер және ЖИ дәуірі» форумында талқыланды.
Форум 9 қазан күні Хошимин коммунистік жастар одағы Орталық комитеті ұйымдастырған 2026 жылғы жас мемлекеттік қызметшілер арасындағы информатика бойынша X ұлттық байқау аясында өтті. Оған мемлекеттік органдардан, оқу орындары мен компаниялардан сарапшылар және баяндамашылар қатысты.
«ЖИ галлюцинациясы» және ыңғайлылықтың тұзағы
Форумдағы басты тақырыптардың бірі ЖИ галлюцинациясы болды. Көптеген жас қызметшілер ЖИ дайындаған құжаттар мен есептерге мәтіні жатық әрі қисынды көрінгендіктен толық сенеді. Пошта және телекоммуникациялар технологиялары институтының Жасанды интеллект кафедрасы меңгерушісінің міндетін атқарушы доктор Чан Тьен Конг бұл техникалық қатер туралы ескертті.
Доктор Конг қазіргі үлкен тілдік модельдер ықтималдық қағидатымен жұмыс істейтінін айтты. ЖИ оқытуға пайдаланылған деректердің үлкен көлеміне сүйеніп келесі сөзді болжайды, сондықтан белгілі бір қателік үлесі болады. Оның айтуынша, ChatGPT үшін бұл көрсеткіш шамамен 3%.
«Үш пайыз аз көрінуі мүмкін. Бірақ ЖИ-ді 1 000 беттен тұратын құжатты қысқартуға пайдалансаңыз, бұл қате ақпарат бар 30 бетке тең. Мемлекеттік басқаруда мұндайға жол беруге болмайды», деді доктор Конг.
Сарапшылар нақты сұрау жазуды, ЖИ-ден дереккөздерге анық сілтеме талап етуді және ең бастысы, құжатты шығарудан бұрын ақпаратты жеке тексеруді ұсынды.
Азаматтар деректерін қорғаудағы қызыл сызық
ЖИ-дің ыңғайлылығы кейде мемлекеттік қызметшілерді байқамай заң бұзуға итермелеуі мүмкін. Форумда мынадай жағдай мысалға келтірілді: мерзімге үлгеру үшін қызметкер азаматтардың аты-жөні, жеке куәлік нөмірлері және телефон нөмірлері бар Excel файлын тегін ЖИ құралына жүктеп, диаграмма жасауды сұрайды.
Ұлттық халық деректері орталығының өкілі Нгок Минь Тхуан азаматтардың деректерін интернеттегі үшінші тараптың ЖИ серверлеріне жіберу ақпараттың жария болып кетуіне әкелетінін айтты. Оның сөзінше, бұл Дербес деректерді қорғау туралы заңды, 13-декретті бұзады және мемлекеттік құпияны қорғау туралы заңдарға да қайшы болуы мүмкін.
Мұндай жұмысты заң бұзбай орындау үшін сарапшылар маскалауды ұсынды: ЖИ-ге өңдетпес бұрын барлық жеке сәйкестендіргіштерді өшіріп, тек сандық деректерді қалдыру керек. Қауіпсіздеу жолы ЖИ-ді бастапқы деректерді толық бермей, алгоритмдер мен жұмыс әдістері туралы ұсыныс алу үшін ғана пайдалану.
ЖИ пайдаланғандағы заңдық жауапкершілік
Студенттер мен жас қызметшілер тағы бір күрделі сұрақ қойды: егер ЖИ іс материалдарын қате қорытындылап, қызметші қате алушыға бекіту туралы шешім шығарып, бюджет шығынға ұшыраса, кім жауап береді?
Кантхо қаласындағы №7 аймақтық халық прокуратурасының өкілі Хюинь Хоанг Кхай заң тұрғысынан былай деді: «ЖИ бағдарламасы адам жасаған құрал ғана. Оның заңды тұлғасы жоқ, сондықтан әкімшілік немесе қылмыстық жауапкершілік көтере алмайды. Құжатқа мемлекеттік қызметші қол қойып, мөр басады. Егер ол ЖИ-ге шамадан тыс сеніп, бастапқы материалдармен салыстыруды өткізіп алса және бұл салдарға әкелсе, сол адам ұқыпсыз әрекеті үшін заң алдында толық жауап береді».
Ішкі істер министрлігінің Әкімшілік реформа департаменті басшысының орынбасары Буй Ван Кует мемлекеттік органдар жас қызметшілердің білімін арттырып, сенімді ақпаратты қателерден ажыратуды үйретіп, ЖИ пайдаланудың уақытша ережелерін енгізуі керек деп санайды.
Ұзақ мерзімде мемлекеттік органдар өздеріне арналған ішкі ЖИ жүйелерін құруы керек, деді доктор Чан Тьен Конг. Суперкомпьютер инфрақұрылымына инвестиция салу және модельдерді деректермен оқыту өте қымбат әрі күрделі болады. Бірақ оның айтуынша, мұндай жүйелер цифрлық егемендік пен ұлттық деректер қауіпсіздігін қорғау үшін қажет.
Дереккөздер: Thanh Niên
