Жаһандық температура 4 градус Цельсийге көтерілген жағдайда, 2024 жылы елге соққан «Яги» тайфунына күші тең супертайфун Вьетнамға орта есеппен жеті жылда бір рет соғуы мүмкін. Бұл болжам 2025 жылғы жаңартылған климаттың өзгеруі сценарийлерінде келтірілген.
Ауыл шаруашылығы және қоршаған орта министрлігі 2025 жылғы жаңартылған климаттың өзгеруі сценарийлерін жариялап, құжатты Климаттың өзгеруі жөніндегі ұлттық деректер базасына енгізді.
Сценарийлер басқару, саясат әзірлеу, жоспарлау, тәуекелдерді басқару және климаттың өзгеруіне алдын ала бейімделу үшін ғылыми негіз береді.
Жоғары шығарындылар сценарийі бойынша XXI ғасырдың соңына қарай ыстық күндер саны 50 күннен артық көбейіп, аптап ыстық күндер шамамен 20 күнге артуы мүмкін.
Керісінше, Вьетнамның солтүстігі мен солтүстік-орталық өңірінде қатты және қауіпті суық болатын күндер саны күрт азаяды деп болжануда.
Солтүстік және оңтүстік өңірлерде бір күндегі және қатарынан бес күндегі ең көп жауын-шашын мөлшері шамамен 30–40%-ға артуы мүмкін. Қатты жаңбыр жауатын күндер саны да, әсіресе оңтүстікте, едәуір көбейеді деп күтілуде.
Жоғары шығарындылар сценарийі бойынша Вьетнамның солтүстігіндегі, Орталық таулы аймақтағы және оңтүстіктегі кейбір жерлерде 100 мм-ден көп жауын-шашын түсетін күндер саны 80–100%-ға артуы мүмкін.
Бұл өзгерістер нөсер жауын қаупінің артатынын көрсетіп, табиғи апаттардың алдын алу және оларға ден қою мүмкіндігін күшейтуді, сондай-ақ климаттың өзгеруіне бейімделуді жақсартуды қажет етеді.
2025 жылғы сценарийлерде алғаш рет жаһандық жылыну өнеркәсіпке дейінгі деңгейден 1,5, 2, 3 және 4 градус Цельсийге жеткендегі төтенше климаттық құбылыстар туралы ақпарат берілді.
Жаһандық температура көтерілген сайын күші 2024 жылғы «Яги» тайфунына тең супертайфундар жиілей түседі.
Жаһандық орташа температура 2 градус Цельсийге көтерілсе, мұндай супертайфун Вьетнамға орта есеппен 13 жылда бір рет соғуы мүмкін.
Температура 3 градусқа көтерілген жағдайда бұл кезең тоғыз жылға, ал 4 градусқа көтерілсе жеті жылға дейін қысқарады.
4 градус жылыну сценарийі бойынша Вьетнамның солтүстігіне супертайфун орта есеппен 13 жылда бір рет, ал орталық өңіріне 16 жылда бір рет әсер етуі мүмкін.
Оңтүстікте мұндай дауылдар әлдеқайда сирек болады деп болжанып, шамамен 133 жылда бір рет қайталануы мүмкін.
2025 жылғы климаттың өзгеруі сценарийлерінде алғаш рет Ханой мен Хошиминге баса назар аударылған қалалық аумақтардың егжей-тегжейлі бағасы да қамтылды.
Бағалау жаһандық жылыну мен урбандалу әсерінің жиынтығын, оның ішінде температураның көтерілуін, ыстық ауа райының жиілеуін, қалалық жылу аралы әсерін және нөсер жауындарды қарастырады.
Сценарийлер климаттың өзгеруі қоғамдық денсаулыққа, күріш өндірісіне және инфрақұрылымға әсер ететінін көрсетеді.
Планета жылынған сайын климаттың өзгеруі теңіз деңгейінің көтерілуін де жеделдетеді деп күтілуде.
2100 жылға қарай теңіз деңгейінің орташа көтерілуі төмен шығарындылар сценарийі бойынша шамамен 46,1 см, ал жоғары шығарындылар сценарийі бойынша 63,7 см-ге дейін жетуі мүмкін.
Доцент Фам Тхи Тхань Нга климаттың өзгеруі сценарийлерін ауа райы болжамдарымен немесе климаттық болжамдармен шатастырмау керектігін айтты.
Оның сөзінше, бұл әлеуметтік-экономикалық қызмет, парниктік газдар шығарындылары, климаттың өзгеруі және теңіз деңгейінің көтерілуі арасындағы байланыстарға негізделген, болашақ климаттық үрдістердің ықтимал нұсқаларын көрсететін ғылыми тұрғыдан негізделген гипотетикалық сценарийлер.
Ол сценарийлерді тиімді пайдалану үшін белгісіздіктерді ескеріп, мақсатқа сай сценарийлерді таңдау қажет екенін қосты.
Дереккөздер: VietnamPlus / Vietnam News Agency
