Вьетнам парниктік газдар шығарындыларын, әсіресе энергетика, өнеркәсіп және қалдықтар салаларында азайтуға күш салып жатыр. Осыған байланысты көміртекті ұстау, пайдалану және сақтау (CCUS) жобалары елдің 2050 жылға қарай көміртек бейтараптығына жету шешімдерінің бірі ретінде қарастырылуда.
Көміртек бейтараптығына жетудегі CCS және CCUS
27 қазанда өткен семинарда Вьетнам Мұнай институтының (VPI) сарапшысы Нгуен Хыу Лыонг Халықаралық энергетика агенттігі көміртек бейтараптығына жетудің төрт бағытын атағанын айтты. Олар таза энергияға негізделген электрлендіру, энергия тиімділігі, көміртек мөлшері төмен өнімдер мен отындарды дамыту, сондай-ақ метан шығарындылары мен жылыстауларды азайту.
Оның айтуынша, 2070 жылға емес, 2050 жылға қарай көміртек бейтараптығына жету үшін CCUS енгізу көлемін екі есе арттыру керек. Бұл технология өтудің маңызды бөлігі болуы тиіс.
Petrovietnam мен JOGMEC бірлесіп жүргізген зерттеу Вьетнамда Оңтүстік-Шығыс Азиядағы CO2 сақтаудың ең перспективалы әлеуеттерінің бірі бар екенін көрсетті. Оның көлемі 71 млрд тоннаға дейін бағаланады.
Бұл әлеует үш геологиялық бассейнде шоғырланған. Ең үлкен есептік сыйымдылық Қызыл өзен бассейнінде, ол 39 млрд тоннаға жетеді. Вьетнам сарқылған мұнай және газ кен орындарында 1 млрд тоннадан астам CO2 сақтау мүмкіндігін де пайдалана алады, деді Лыонг.
Ұлттық ассамблеяның Ғылым, технология және қоршаған орта жөніндегі комитеті төрағасының орынбасары Та Динь Тхи Вьетнам климаттың өзгеруіне жауап беру, энергетикалық қауіпсіздік және теңіз экономикасын дамыту жөнінде саясат пен нұсқаулықтар қабылдағанын айтты. 2026 жылы қабылданған Мұнай және газ туралы өзгертілген заң көміртекті ұстау мен сақтауға қатысты ережелерді қамтып, мұнай-газ саласындағы мұндай қызметке құқықтық негіз қалыптастырды.
ISSPL Limited компаниясының тұрақты даму жөніндегі басшысы Даршил Корде CCUS құн тізбегін Вьетнамдағы цемент, болат, химия және сутек өндірісінде, мұнай өңдеу мен мұнай-химияда, сондай-ақ жылу энергетикасында қолдануға болатынын айтты.
Вьетнамның ішкі көміртек нарығы да нақты жол картасы бойынша дамып келеді. Ресми көміртек биржасы 2026 жылғы 29 маусымда сынақ режимінде жұмысын бастады. Пилоттық кезең 2028 жылғы 31 желтоқсанға дейін жалғасады, ал 2029 жылы толық жұмыс режиміне көшу жоспарланған.
Мемлекеттік және халықаралық қолдау
Вьетнамда CCS пен CCUS енгізуге қажетті жағдайлар болғанымен, басқа елдердің тәжірибесі мұндай жобалардың бастапқы кезеңінде мемлекеттік қолдау қажет екенін көрсетеді.
VPI директорының орынбасары Нгуен Тхань Тунг CCS және CCUS жобалары бастапқы кезеңде айтарлықтай тікелей экономикалық қайтарым әкелуі екіталай екенін айтты. Сондықтан цемент, электр энергиясы, шойын және болатты қоса алғанда, көміртек мөлшері төмен өнімдерге сұранысты ынталандыратын саясат қажет.
Ауыл шаруашылығы және қоршаған орта министрлігі жанындағы Климаттың өзгеруі жөніндегі департаменттің директоры Нгуен Туан Куанг CCS пен CCUS-ті дамыту үшін бірнеше шараға назар аудару қажет екенін айтты.
CCUS-ке қатысты ережелерді мүмкіндігінше тез зерттеп, қоршаған ортаны қорғау және климаттың өзгеруіне жауап беру туралы заңнамаға енгізу керек.
Технология мен кадр даярлау саласында мемлекет озық технологияларды беруге және Вьетнам жағдайына бейімделген халықаралық ғылыми жетістіктерді қолдануға ынталандыратын құқықтық тетіктер құруы керек. Климаттың өзгеруі жөніндегі департамент өкілі Луонг Куанг Хюи пилоттық жобаларды іске асыру үшін технология, техникалық сараптама және қаржы салаларында халықаралық көмекті басымдықтардың қатарына қосты.
Осыған байланысты CCUS халықаралық қолдау болған жағдайда Вьетнамның ұлттық деңгейде айқындалатын үлесіне (NDC) парниктік газдар шығарындыларын азайту шараларының бірі ретінде енгізілуі мүмкін.
VPI өкілі Тунг пилоттық кезең аяқталғаннан кейін CCS үшін жеке нормативтік база құруды ұсынды. Оның айтуынша, барлық шығынның 60–80%-ы ұстау кезеңіне тиесілі, ал 2026 жылы қабылданған заң негізінен сақтау кезеңін реттейді.
QIS Global компаниясының басқарма төрағасы әрі бас директоры Ле Ван Нги бизнеске ұзақ мерзімді инвестиция жасауға сенім беру үшін нақты іске асыру жол картасы мен тұрақты саясат қажет екенін айтты.
Оның сөзінше, Вьетнам ауқымды жобалардан бастамай, қолданыстағы зауыттарға оңай біріктіріліп, коммерциялануы мүмкін шағын модульдік технологияларға басымдық беруі керек.
Дереккөздер: VietnamPlus / Vietnam News Agency
