Азия футбол конфедерациясы (АФК) Ұлттар лигасын 2028–2029 маусымында сынауды жоспарлап отыр. Бұл жоба Вьетнамның әлем чемпионаты мен Азия кубогына жолын өзгертуі мүмкін.
ESPN мәліметінше, АФК Ұлттар лигасы жобасын 6 қазанда мүше қауымдастықтарға ұсынуды жоспарлап отыр. Турнирді 2030 жылдан бастап екі жылда бір өткізіп, оны әлем чемпионаты мен Азия кубогының іріктеу кезеңдерімен тікелей байланыстыру көзделген. Ол бөлек жарыс ретінде өткізілмейді.
АФК ұлттық құрамаларды үш дивизионға бөлмек. Бірінші және екінші дивизионда 18 командадан, ал үшінші дивизионда үш топқа бөлінетін 11 команда болады. Қазіргі кейбір жарыстардағыдай командалар өңірлерге бөлінбейді.
Бұл өзгерістер Вьетнамға елеулі әсер етуі мүмкін, өйткені құраманың үш дивизион жүйесіндегі орны ірі турнирлерге апаратын жолын анықтайды. Командаларды бөлу кезінде АФК ФИФА рейтингін ғана емес, 2028–2029 жылдардағы өтпелі іріктеу кезеңінің нәтижелерін де ескереді. Қазір Вьетнам ФИФА рейтингінде 99-орында, АФК рейтингінде 17-орында тұр.
Жоба бойынша Ұлттар лигасының әлем чемпионаты мен Азия кубогының іріктеуіне байланысты екі нұсқасы болады. Әлем чемпионатына қатысты алғашқы нұсқаны 2032–2033 маусымында өткізу жоспарланған. Бірінші дивизиондағы командалар үйде алты және сыртта алты матч, барлығы 12 ойын өткізеді.
Бірінші дивизионның үздік алты командасы әлем чемпионатына тікелей жолдама алады. Жетінші мен оныншы орындардағы командалар қалған екі жолдама үшін айналым жүйесімен ойнайды. Бұл топтағы үздік екі команда әлем чемпионатына өтеді, үшінші команда құрлықаралық плей-оффқа қатысады. Бұл үлгі 2034 жылғы әлем чемпионатында 2026 жылғыдай 48 команда болады деген болжамға негізделген.
Ұсынылып отырған жүйе 2026 жылғы әлем чемпионатының іріктеу тәртібінен айтарлықтай өзгеше. Алдыңғы кезеңнен өткен 18 команда алты құрамадан үш топқа бөлінді. Әр топтағы үздік екі команда тікелей жолдама алды, ал үшінші және төртінші орындардағы құрамалар қосымша жолдамалар үшін келесі кезеңге өтті.
Ұлттар лигасында бірінші дивизиондағы орынды сақтап, жоғарғы орындар үшін күресу маңыздырақ болады. Үздік алты команда қатарына кірмеген құраманың әлем чемпионатына шығу мүмкіндігі сақталады, бірақ ол бірінші дивизиондағы мықты қарсыластармен қосымша кезеңде ойнайды.
Азия кубогына байланысты нұсқада Ұлттар лигасының алғашқы турнирін 2030 жылы өткізу жоспарланған. АФК Азия кубогын 2031 жылдан 2032 жылға ауыстыруды ұсынды. Командалар үйде үш және сыртта үш матчтан, барлығы алты ойын өткізеді.
Бірінші дивизиондағы барлық команда және екінші дивизиондағы рейтингі ең жоғары алты команда Азия кубогына қатысу құқығына ие болады. Демек, Ұлттар лигасындағы орын әлем чемпионатының іріктеуіне ғана емес, құрлықтық турнирге қатысуға да әсер етеді.
Ұлттар лигасының әр нұсқасында чемпионды анықтайтын кезең де болады. Бірінші дивизионның үздік сегіз командасы плей-оффқа шығады. Ширек финал екі матчтан тұрады, одан кейін жартылай финал мен финал бір жерде өтеді.
Жобаға жоғарылау және төмендеу жүйесі де енгізілген. Әр дивизионның үздік екі командасы жоғары көтеріледі, ал соңғы екі команда төмен түседі. Сонымен бірге жоғары дивизиондағы келесі төрт әлсіз команда төменгі дивизиондағы келесі төрт үздік командамен плей-офф ойнайды.
Бұл Вьетнамның жүйедегі орнына елеулі өзгеріс әкелуі мүмкін. Бірінші дивизионда Вьетнам Азияның ең мықты құрамаларымен ойнауға мүмкіндік алады, бірақ ойын кестесі қиындайды. Екінші дивизионда Азия кубогына жол жеңілірек болуы мүмкін, өйткені оның үздік алты командасы турнирге қатысады. Алайда әлем чемпионатына жол ашатын орындарға жету қиындай түседі.
АФК командаларды Шығыс, Оңтүстік-Шығыс, Батыс және Орталық Азия аймақтарына бөлуді жоспарлап отырған жоқ. Конфедерация өңірлердегі командалар саны мен бәсеке деңгейінің айырмашылығын аймақтық бөлуден бас тартуға себеп ретінде атады. Командалар жеребе кезінде себеттерге бөлініп, кесте тепе-теңдікті сақтау үшін алгоритм арқылы жасалады.
АФК Ұлттар лигасын әлем чемпионаты мен Азия кубогының іріктеуінен толық бөлек өткізу идеясынан да бас тартты. Халықаралық матчтарға бөлінетін күндердің аздығы мен жарыстарды ұйымдастыру шығыны негізгі кедергі ретінде аталды. Сондықтан жаңа Ұлттар лигасы қолданыстағы іріктеу жүйесіне енгізіледі.
Негізгі турнир басталғанға дейін АФК 2028–2029 маусымында сынақ жарысын өткізуді жоспарлап отыр. Бұл кезеңде әлем чемпионатының іріктеуі жоғары дивизиондағы алты командадан үш топтан тұратын құрылымын сақтайды. Әр топтағы үздік екі команда 2030 жылғы әлем чемпионатына тікелей жолдама алады.
Өзгеріс көшбасшылардан кейінгі командаларға қатысты болады. Нәтижесі бойынша келесі төрт үздік команда плей-оффқа өтеді. 2026 жылғы әлем чемпионатының іріктеу үлгісінде мұндай мүмкіндік тек үшінші және төртінші орын алған командаларға берілген еді. Плей-оффтағы үздік екі команда жолдама алады, ал үшінші команда құрлықаралық плей-офф арқылы жолын жалғастыра алады.
Сынақ жарысының нәтижелері 2030 жылғы ресми Ұлттар лигасының дивизиондарын анықтауға пайдаланылады. АФК құрылымды жетілдіру үшін сынақ кезеңінде жоғарылау, төмендеу және плей-офф тәртібін қолдануды жоспарлап отыр.
Вьетнам үшін бұл әр матчтың маңызын арттыруы мүмкін. Нәтижелер белгілі бір циклдегі әлем чемпионаты немесе Азия кубогына жолдамамен қатар, келесі циклдерде құраманың АФК жарыстар жүйесіндегі орнына да әсер етеді.
Жобаны әлі де мүше қауымдастықтар қарауы керек. Егер ол мақұлданса, Ұлттар лигасы Азия ұлттық құрамалары жарыстарының жүйесіндегі ең ірі өзгеріс болады.
Дереккөздер: VnExpress
